Tee Yod (aka Death Whisperer/Śmiertelny szept); Tajlandia

    Tajski horror Death Whisperer (oryg.,,Tee Yod'') w reżyserii Taweewat Wantha to jedna z największych niespodzianek współczesnego kina grozy z Tajlandii - film, który łączy folkowy horror, brutalne sceny opętania i rodzinny dramat z estetyką przypominającą klasyczne kino spod znaku Evil Dead (1981). Osadzona w realiach wiejskiej Tajlandii lat 70. historia opowiada o rodzinie mieszkającej w odludnej prowincji Kanchanaburi, gdzie seria niewytłumaczalnych zdarzeń i spotkanie z tajemniczą kobietą w czerni stają się początkiem prawdziwego koszmaru.
Wantha buduje atmosferę nieustannego zagrożenia, wykorzystując lokalne wierzenia, mroczne leśne pejzaże i motyw demonicznego szeptu, który stopniowo doprowadza bohaterów do szaleństwa. Jednocześnie film nie rezygnuje z widowiskowości - obok klasycznych jump scare’ów pojawiają się intensywne sceny egzorcyzmów, brutalnej przemocy i walki z nadnaturalnym złem. Dzięki temu Death Whisperer stał się nie tylko wielkim sukcesem frekwencyjnym w Tajlandii, ale również jednym z najgłośniejszych azjatyckich horrorów ostatnich lat, zdobywając uznanie widzów poszukujących kina grozy balansującego między folklorem a brutalnym survival horrorem.

Historia osadzona jest w 1972 roku w odległej wiosce w prowincji Kanchanaburi. Skupia się na rodzinie rolników, której spokój zostaje zburzony przez krwiożerczego ducha opętującego jedną z sióstr. Główny bohater, Yak (starszy brat i były żołnierz), podejmuje brutalną walkę z nadprzyrodzonym złem, by ocalić rodzeństwo.

Horror Wantha to przykład kina grozy, które doskonale rozumie współczesnego widza. Film powstał na podstawie niezwykle popularnego internetowego opowiadania autorstwa Kittisak Kittiwirayanont, opublikowanego w 2015 roku na tajskim forum Pantip.com. Historia błyskawicznie stała się internetowym fenomenem i zebrała tysiące komentarzy i setki tysięcy udostępnień, zanim została przerobiona na powieść wydaną dwa lata później. Autor twierdził, że inspiracją były prawdziwe wydarzenia, które spotkały rodzinę jego matki w środkowej Tajlandii. I właśnie ten element - sugestia autentyczności - sprawia, że Death Whisperer od początku przyciąga uwagę. Horrory inspirowane rzekomo prawdziwymi historiami opętań, duchów czy okultyzmu mają w sobie coś wyjątkowo niepokojącego. Nawet jeśli zdajemy sobie sprawę z fikcyjności wielu scen, podświadomość nieustannie podpowiada: „a co, jeśli coś z tego wydarzyło się naprawdę?”.

Fabuła filmu (jak szybciej wspomniałam), koncentruje się na wielodzietnej rodzinie mieszkającej na tajskiej prowincji. Trzech braci i trzy siostry zostają uwikłani w koszmar po tym, jak jedna z dziewczyn zaczyna wykazywać symptomy opętania przez tajemniczego ducha kobiety ubranej na czarno. Początkowo wydarzenia wydają się jedynie serią dziwnych incydentów, lecz z czasem sytuacja wymyka się spod kontroli. Dom wypełnia się atmosferą strachu, a rodzina stopniowo odkrywa, że ma do czynienia z siłą znacznie potężniejszą, niż sądzili. Konstrukcja historii jest bardzo klasyczna: opętanie, narastające paranormalne zjawiska, desperacka próba ratunku i odkrywanie przeszłości ducha. Problem polega jednak na tym, że niemal wszystkie elementy grozy widzieliśmy już wcześniej w dziesiątkach innych horrorów.
Film bardzo mocno korzysta z gatunkowych schematów. Są tu złowrogie szepty, nienaturalnie wykrzywione ciała, gwałtowne ataki demonów, mroczne lasy, szamani i egzorcyzmy. Death Whisperer nie próbuje redefiniować horroru ani wnosić do niego nowych pomysłów. Z jednej strony można uznać to za wadę - szczególnie jeśli ktoś oczekuje świeżości lub bardziej psychologicznego podejścia do opętania. Z drugiej jednak strony film doskonale rozumie mechanikę azjatyckiego kina grozy i wie, jak budować napięcie przy pomocy dobrze znanych motywów. To horror stworzony bardziej po to, by dostarczyć intensywnego doświadczenia audiowizualnego niż zaoferować głęboką analizę zła czy traumy.

Największym atutem filmu okazuje się sama rodzina bohaterów. Relacje między rodzeństwem wypadają wiarygodnie, a aktorzy sprawiają, że szybko zaczynamy przejmować się losem poszczególnych postaci. To niezwykle ważne w horrorze: strach działa dużo mocniej, gdy zależy nam na bohaterach. Widz mimowolnie wybiera swoich ulubieńców i zastanawia się, kto przetrwa tę paranormalną gehennę. Dzięki temu nawet wtedy, gdy scenariusz popada w przewidywalność, emocjonalne zaangażowanie pozostaje wysokie. Szczególnie dobrze wypada Nadech Kugimiya jako Yak - najstarszy brat, który za wszelką cenę próbuje ochronić rodzinę.

I właśnie z postacią Yaka wiąże się jeden z najbardziej problematycznych elementów filmu. Twórcy przedstawiają go jako inteligentnego, odważnego i niezwykle zaradnego bohatera, ale jednocześnie każą mu podejmować decyzje kompletnie absurdalne. Najbardziej rzuca się w oczy motyw strzelania do ducha. Yak robi to wielokrotnie, jakby próbował pokonać nadnaturalną istotę metodami rodem z kina akcji. Początkowo można jeszcze zaakceptować jego desperację, lecz w finale film całkowicie przekracza granicę powagi. Kulminacyjna scena, w której bohater dosłownie odstrzeliwuje duchowi głowę świętymi kulami, bardziej przypomina groteskowe kino klasy B niż mroczny horror o opętaniu. Problem nie polega nawet na samej absurdalności tej sceny, ale na tym, że niszczy ona atmosferę budowaną przez niemal dwie godziny. Film, który wcześniej próbował utrzymać ciężki, poważny ton, nagle zamienia się w niemal komiksową walkę z demonem.

Mimo to trudno odmówić Death Whisperer skuteczności w pojedynczych scenach grozy. Początkowe opętanie córki zostało zrealizowane bardzo dobrze - bez przesadnego epatowania efektami specjalnymi, za to z odpowiednio narastającym napięciem i kilkoma naprawdę skutecznymi jump scare’ami. Świetnie wypada również scena na polu, gdy Yak podąża za duchem i zaczyna doświadczać chaotycznych, dezorientujących wizji. W takich momentach film pokazuje swój potencjał i przypomina, dlaczego tajskie horrory od lat cieszą się tak dużym uznaniem wśród fanów azjatyckiej grozy.

Największym problemem pozostaje jednak brak konsekwentnego budowania atmosfery. Horror działa najlepiej wtedy, gdy poczucie zagrożenia stale narasta i nigdy nie pozwala widzowi poczuć się bezpiecznie. Tutaj napięcie jest regularnie przerywane spokojniejszymi fragmentami, przez co twórcy muszą wielokrotnie budować grozę od nowa. Niektóre sceny naprawdę działają, ale chwilę później film traci impet. W efekcie zamiast ciągłego uczucia niepokoju dostajemy serię oddzielnych sekwencji strachu. To sprawia, że Death Whisperer momentami bardziej przypomina atrakcję w domu strachów niż spójnie skonstruowany horror psychologiczny.

Nie można natomiast odmówić filmowi strony audiowizualnej. To jeden z najlepiej wyglądających tajskich horrorów ostatnich lat. Zdjęcia są przepiękne, a paleta kolorów - przypominająca klasyczny „Kodak LUT” znany z DaVinci Resolve - nadaje całości niezwykle charakterystyczny klimat. Szczególnie imponują sceny nocne, w których ciemność wydaje się niemal pochłaniać bohaterów. Kadrowanie często podkreśla izolację postaci, a kamera bardzo umiejętnie wykorzystuje przestrzeń wiejskich domów, pól i lasów. Świetnie wypada również udźwiękowienie. Szepty, odgłosy natury i nagłe eksplozje dźwięku skutecznie budują napięcie nawet wtedy, gdy scenariusz zaczyna się chwiać.

Death Whisperer to horror nierówny, pełen klisz i momentami absurdalny, ale jednocześnie niezwykle angażujący. Choć fabularnie nie oferuje niczego odkrywczego, nadrabia klimatem, bardzo dobrą obsadą i kilkoma naprawdę efektownymi scenami grozy. Film potrafi wciągnąć emocjonalnie i sprawić, że autentycznie przejmujemy się losem bohaterów, nawet jeśli finał rozczarowuje przesadą i odejściem od poważniejszego tonu. To nie jest nowy The Medium (2021) ani przełom dla azjatyckiego horroru, ale jako intensywne, dobrze nakręcone kino grozy sprawdza się zaskakująco dobrze. I mimo wszystkich wad trudno odmówić mu jednego - po seansie naprawdę ma się ochotę zobaczyć ciąg dalszy tej historii, co być może w przyszłości będę miała okazję uczynić, gdyż wiem, że powstały już dwie kolejne części horroru - Death Whisperer 2 (2024) oraz Death Whisperer 3 (2025).

MOJA OCENA:
👹👹👹👹👹👹6/10

Reżyseria:
Taweewat Wantha

Scenariusz:
Thammanan Chulaboriruk
Sorarat Jirabovornwisut

Rok produkcji:
2023

Obsada:
Nadech Kugimiya
Jelilcha Kapaun
Mim Rattawadee Wongthong
Kajbhunditt Jaidee
Peerakrit Phacharaboonyakiat
Nutthatcha Padovan
Ongart Cheamcharoenpornkul
Arisara Wongchalee