Nie bój się ducha. Bój się szkoły. Trauma, przemoc i kobiece duchy w serii ,,Whispering Corridors''.

    Kiedy w horrorze pojawia się nawiedzona szkoła, instynktownie zaczynamy wypatrywać ducha. Czekamy, aż coś przemknie na końcu korytarza, odbije się w szybie albo stanie za plecami bohaterki. Seria Whispering Corridors od samego początku proponowała jednak coś znacznie bardziej niepokojącego. Owszem, jej korytarze są pełne zmarłych uczennic, ale im dłużej przyglądam się tym filmom, tym mocniej mam wrażenie, że duch nigdy nie był tu najstraszniejszy.

Najstraszniejsza jest szkoła. Nie konkretny budynek i nie jedna demoniczna placówka, lecz szkoła rozumiana jako zamknięty system: przestrzeń kontroli, hierarchii, rywalizacji, dyscyplinowania ciała i emocji. Miejsce, w którym młoda dziewczyna ma być posłuszna, osiągać dobre wyniki, właściwie wyglądać, właściwie kochać, właściwie milczeć i przede wszystkim nie sprawiać problemów. Dlatego koreańskie Yeogo Goedam, znane międzynarodowo jako Whispering Corridors, nigdy nie był o dla mnie po prostu serią filmów o duchach. To sześć opowieści o tym, co dzieje się wtedy, gdy cierpienie młodych kobiet zostaje ignorowane tak długo, aż samo zaczyna przemawiać i właśnie wtedy rodzi się duch.

Waktu Maghrib (aka Maghrib Time/Klątwa zmierzchu); Indonezja

     Waktu Maghrib Sidharty Taty już samym tytułem odwołuje się do czegoś bardzo mocno zakorzenionego w indonezyjskiej codzienności, tradycji i dziecięcej wyobraźni. To przecież pora modlitwy o zmierzchu, ale też czas, wokół którego narosło wiele ludowych ostrzeżeń. Dzieci mają wrócić do domu przed Maghribem, nie powinny bawić się na zewnątrz, nie powinny lekceważyć głosu dorosłych, bo gdy dzień przechodzi w noc, świat ludzi staje się bardziej podatny na obecność tego, co niewidzialne.
Na tym właśnie opiera się zwięzła, ale bardzo nośna premiera filmu. Waktu Maghrib jest pełnometrażową wersją krótkometrażowego horroru o tym samym tytule z 2016 roku (recenzja tutaj) i zarazem pełnometrażowym debiutem reżyserskim Sidharty Taty. Już sam punkt wyjścia wydaje się idealny dla kina grozy: znany z dzieciństwa zakaz zostaje potraktowany nie tylko jako rodzicielska przestroga, lecz także jako brama do czegoś znacznie mroczniejszego.

Ayashiki Bungō Kaidan (aka Kaidan - Horror Classics); Japonia [serial tv]

     Kaidan Horror Classics, znane w Japonii jako „Ayashiki Bungō Kaidan”, to antologia zrealizowana w 2010 roku dla stacji NHK. Czterech cenionych reżyserów otrzymało zadanie przeniesienia na ekran niesamowitych utworów należących do dorobku wybitnych japońskich pisarzy: Yasunari Kawabaty, Osamu Dazaia, Ryūnosukego Akutagawy oraz Saiseia Murō. Powstały cztery samodzielne filmy, bardzo odmienne pod względem narracji i estetyki, ale połączone zainteresowaniem śmiercią, poczuciem winy, samotnością i niepewną granicą pomiędzy światem żywych a obecnością zmarłych.
Tytuł antologii może przywoływać skojarzenia z nowoczesnym J-horrorem, jednak nie znajdziemy tutaj nagromadzenia gwałtownych efektów grozy, makabrycznych obrazów ani zjaw podobnych do Sadako czy Kayako. Jest to raczej powrót do starszego rozumienia kaidan jako opowieści o tym, co niewytłumaczalne, widmowe i zakorzenione w ludzkich emocjach. Sami recenzenci zwracali uwagę, że określenie „horror” może być mylące: poszczególne części przypominają powolne dramaty psychologiczne, w których nadprzyrodzoność wyrasta z pamięci, żalu, wstydu lub niezaspokojonego pragnienia.

Salmokji (aka Salmokji: Whispering Water/Salmokij: Szept wody); Korea Południowa

     Zbiorniki wodne po zmroku potrafią działać na wyobraźnię nawet bez opowieści o duchach. Nieprzenikniona tafla, całkowita ciemność i świadomość, że pod powierzchnią może znajdować się coś, czego nie jesteśmy w stanie zobaczyć, tworzą niemal gotową scenerię horroru. W takich miejscach każdy szmer nabiera złowrogiego znaczenia, a odbijające się w wodzie światła mogą łatwo zostać uznane za coś nadprzyrodzonego. Cisza przestaje uspokajać, ponieważ sprawia wrażenie, jakby skrywała obecność, która jedynie czeka na odpowiedni moment, by dać o sobie znać.
Koreański Salmokji: Whispering Water wykorzystuje właśnie ten pierwotny lęk, łącząc go z miejskimi legendami związanymi z prawdziwym zbiornikiem Salmokji, znajdującym się w powiecie Yesan w Korei Południowej. Miejsce od lat uchodzi za popularny teren wędkarski, ale z czasem obrosło również historiami o niewyjaśnionych zjawiskach, tajemniczych postaciach i duchach pojawiających się w pobliżu wody. Twórcy filmu sięgają więc po przestrzeń, która już sama w sobie budzi niepokój, a następnie wzmacniają jej złowrogą aurę za pomocą motywu zaginionej ekipy i obrazu uchwyconego przez technologię. W rezultacie zwyczajny zbiornik wodny zamienia się w miejsce, gdzie granica między lokalną legendą, zbiorową wyobraźnią a rzeczywistym zagrożeniem zaczyna niebezpiecznie się zacierać.

Klong Phi Suam Winyan (aka Ghost Board/Przeklęta gra); Tajlandia

     Gra planszowa znaleziona w opuszczonej świątyni, tajemnicza kostka uruchamiająca nadprzyrodzoną rozgrywkę i grupa nastolatków, która musi dotrwać do świtu, zanim stanie się kolejną ofiarą przywołanych mocy. Trudno zaprzeczyć, że punkt wyjścia Ghost Board natychmiast przywołuje skojarzenia z Jumanji w reżyserii Joego Johnston (1995). Chanathip Wongpoltree nie próbuje jednak ukrywać inspiracji zachodnim kinem przygodowym ani udawać, że korzysta z całkowicie oryginalnego pomysłu. Zamiast tego świadomie przejmuje znany schemat i nadaje mu wyraźnie tajski charakter, zamieniając niewinną z pozoru zabawę w serię spotkań z duchami, klątwami oraz istotami zakorzenionymi w lokalnych wierzeniach.
Każdy kolejny rzut kostką staje się zaproszeniem dla nowego nadprzyrodzonego gościa, a plansza przestaje być zwykłym przedmiotem i zaczyna przypominać portal łączący świat żywych z rzeczywistością zamieszkaną przez niespokojne dusze. Bohaterowie szybko przekonują się, że rozpoczętej gry nie można przerwać według własnego uznania. Muszą przestrzegać jej reguł, mierzyć się z konsekwencjami kolejnych ruchów i przetrwać do świtu, choć z każdą rundą stawka rośnie, a granica między zabawą i śmiertelnym zagrożeniem coraz bardziej się zaciera.