Surowe, brutalne indonezyjskie więzienie o zaostrzonym rygorze, w którym rządzą bezwzględne gangi oraz skorumpowani strażnicy. Do zakładu karnego trafia cichy i spokojny mężczyzna, który zupełnie nie pasuje do tamtejszego świata, a wraz z nowym więźniem w czeluściach więzienia pojawia się tajemnicza, niewidzialna siła (demon), która opętuje i brutalnie uśmierca tylko tych osadzonych, którzy w danym momencie najbardziej się... złoszczą. Fale krwawych zbrodni zmuszają wrogie do tej pory gangi oraz strażników do porzucenia sporów i podjęcia próby współpracy, by przetrwać.Od razu widzimy, że więzienie staje się tu zamkniętym światem posiadającym własną hierarchię, własne układy, przywileje i ludzi stojących ponad zasadami. Anwar od początku traktuje je jak pomniejszony model państwa – miejsce, w którym biedniejsi i pozbawieni wpływów muszą radzić sobie sami, podczas gdy odpowiednio ustosunkowani mogą liczyć na zupełnie inny standard „sprawiedliwości”. Sam reżyser mówił zresztą, że więzienie miało pozwolić mu opowiedzieć o systemie karzącym słabszych, a jednocześnie chroniącym tych, którzy posiadają władzę.
Brzmi ciężko? I właśnie tutaj pojawia się największy paradoks Ghost in the Cell: Anwar opowiada o sprawach naprawdę ponurych za pomocą jednego z najbardziej rozrywkowych filmów w swojej karierze.
Nie jest to horror, którego głównym zadaniem jest straszyć widza. Oczywiście pojawiają się momenty napięcia, jest nadprzyrodzona obecność, są ciemne korytarze i poczucie uwięzienia, ale tradycyjne straszenie szybko ustępuje miejsca makabrze i jeśli ktoś lubi naprawdę konkretne gore, ma na co czekać. Śmierć w tym filmie bardzo rzadko oznacza po prostu ciało leżące na podłodze. Anwar zamienia zwłoki w groteskowe instalacje, w których elementy więziennego otoczenia zostają wykorzystane z wyjątkowo paskudną pomysłowością. Makabryczne „kompozycje” z ciał, praktyczne efekty i przesadzona przemoc balansują gdzieś pomiędzy splatterem a makabryczną sztuką współczesną.
Jak dla mnie, to jeden z największych atutów tego filmu. Sceny śmierci potrafią być obrzydliwe, brutalne, ale jednocześnie mają w sobie coś wręcz komiksowego. Film nigdy nie próbuje przekonać nas, że oglądamy realistyczny dramat więzienny. Krew leje się tutaj tak obficie, a pomysły są tak przerysowane, że po pierwszym szoku zaczyna się również podziwiać kreatywność ludzi odpowiedzialnych za efekty, a później, czasem dosłownie chwilę po wyjątkowo paskudnej scenie, Anwar wrzuca żart.
Właśnie humor będzie prawdopodobnie najbardziej dzielącym elementem Ghost in the Cell. To nie jest subtelna czarna komedia, w której ironia kryje się gdzieś pomiędzy wersami. Film momentami świadomie robi się głupkowaty: bohaterowie reagują przesadnie, wpadają na coraz dziwniejsze pomysły, dialogi potrafią skręcić w czysty absurd, a niektóre sytuacje wyglądają tak, jakby ktoś na kilka minut zamienił brutalny horror więzienny w zwariowaną komedię. Co ciekawe, właśnie te momenty bardzo często działają najlepiej.
Anwar dobrze wykorzystuje absurd wynikający z samej zasady działania nadprzyrodzonego zagrożenia. Kiedy więźniowie zaczynają rozumieć, że ich własna agresja i negatywne emocje mogą sprowadzić na nich kłopoty, film otwiera sobie furtkę do serii kompletnie niedorzecznych zachowań. Modlitwa, taniec, nagłe próby bycia lepszym człowiekiem – rzeczy, które w innym horrorze wyglądałyby idiotycznie, tutaj stają się częścią jego świadomie zwariowanej logiki.
Bardzo pomogła mi też obsada. Gdyby więźniowie byli jedynie kolejnymi anonimowymi ciałami przygotowanymi do efektownych zgonów, ten film szybko zacząłby nużyć. Tymczasem Anwar tworzy całą galerię dziwaków, łobuzów, cwaniaków, gangsterów i zwyczajnych pechowców. Z czasem zaczynamy rozpoznawać ich charaktery, relacje i małe konflikty. Między aktorami jest dobra chemia i właśnie dlatego część komediowa funkcjonuje tak sprawnie.
Abimana Aryasatya jako Anggoro ma wystarczająco dużo charyzmy, żeby stać się naturalnym centrum tej grupy, a Endy Arfian dobrze sprawdza się jako Dimas – człowiek wrzucony w rzeczywistość, zasad której dopiero musi się nauczyć. Świetnie wypada też Bront Palarae jako Jefri, reprezentujący tę znacznie mniej sympatyczną stronę więziennej hierarchii. Z kolei Aming jako Tokek oraz Yoga Pratama jako Six dobrze wykorzystują bardziej ekscentryczną stronę filmu. Najważniejsze jednak jest, że obsada funkcjonuje przede wszystkim jako zespół.
Pod całą tą zabawą pozostaje jednak polityka. I trudno jej nie zauważyć.
Film Anwara opowiada o korupcji, przywilejach ludzi powiązanych z władzą, społecznych nierównościach, niszczeniu środowiska i systemie sprawiedliwości, który niekoniecznie jest sprawiedliwy. Wątek eksploatacji terenów na Borneo i kopalnictwa niklu nie jest przypadkowym dodatkiem. Anwar sam podkreślał, że jednym ze źródeł filmu była ogromna skala wylesiania Indonezji, a duch miał być również metaforycznym przypomnieniem o konsekwencjach problemów, które ludzie wolą ignorować. Więzienie świetnie nadaje się do takiej metafory. Istnieją ci, którzy siedzą stłoczeni w zwyczajnych celach, są brutalni strażnicy pilnujący porządku, ale są również ludzie posiadający pieniądze i wpływy, dla których ten sam system potrafi okazać się znacznie łagodniejszy. Zasady teoretycznie dotyczą wszystkich – praktycznie niekoniecznie.
Nie nazwałabym jednak tej satyry szczególnie subtelną. Społeczny komentarz momentami jest zbyt bezpośredni, a polityczna historia bywa podporządkowana kolejnym żartom, scenom przemocy i nadprzyrodzonej zabawie. I to chyba moja największa uwaga do filmu.
Ghost in the Cell czasami naprawdę nie wie, kiedy przestać. Ton potrafi przeskoczyć z brutalności do kompletnej farsy w ciągu kilkudziesięciu sekund. Bywa, że scena powinna jeszcze przez chwilę wybrzmieć, ale Anwar już biegnie do następnego żartu. Innym razem zaczyna ciekawy wątek społeczny i zamiast go pogłębić, wybiera kolejną porcję szaleństwa. Postaci jest również tak dużo, że siłą rzeczy nie każda otrzymuje tyle miejsca, ile mogłaby dostać.
Paradoksalnie jednak dokładnie ta sama cecha, która momentami jest wadą filmu, stanowi też o jego największym uroku. Nigdy nie byłam pewna, co wydarzy się za pięć minut. Kolejne morderstwo? Bójka? Żart? Polityczny komentarz? Scena tak głupia, że aż zabawna? Prawdopodobnie wszystko po trochu i chyba właśnie dlatego bawiłam się na nim tak dobrze.
Nie jest to moim zdaniem najlepszy horror Joko Anwara i jeśli ktoś szuka ciężaru Impetigore, duszności Satan’s Slaves czy bardziej klasycznie budowanego strachu, może być mocno zaskoczony. Ghost in the Cell wybiera inną drogę. To przede wszystkim wielka, krwawa zabawa kogoś, kto doskonale zna reguły horroru i tym razem postanowił trochę sobie z nich zakpić.
Jest obrzydliwie, brutalnie i makabrycznie, ale jednocześnie bardzo zabawnie. Dialogi potrafią być świetnie puentowane, bohaterowie są sympatyczni pomimo tego, że wielu z nich zdecydowanie nie należy do wzorowych obywateli, a absurd narasta aż do poziomu, przy którym pozostaje zaakceptować zasady tej gry i dać się jej ponieść. Mnie kupił.
Ghost in the Cell nie jest filmem idealnie wyważonym. Jego polityczna krytyka potrafi być łopatologiczna, humor może część widzów zwyczajnie zmęczyć, a tonalne skoki chwilami przypominają jazdę bez trzymanki, ale trudno odmówić mu energii, pomysłowości i charakteru. To jeden z tych horrorów, przy których można jednocześnie skrzywić się na widok kolejnej makabrycznej śmierci i chwilę później parsknąć śmiechem z kompletnej głupoty sytuacji.
Krwawy, dziwny, bezczelny, polityczny, absurdalny i bardzo świadomy tego, że przede wszystkim ma dostarczać widzowi dobrej zabawy.
MOJA OCENA:
👹👹👹👹👹👹👹👹 8/10
Reżyseria:
Joko Anwar
Scenariusz:
Joko Anwar
Rok produkcji:
2026
Obsada:
Abimana Aryasatya
Almanzo Konoralma
Aming Sugandhi
Arswendy Bening Swara
Dimas Danang Suryonegoro
Bront Palarae
Dewa Dayana
Endy Arfian
Faiz Vishal
Farrell Rafisqy
Haydar Salishz
Yuhang Ho
Ical Tanjung
Kiki Narendra
Magistus Miftah
Morgan Oey
Lukman Sardi
Mike Luccock
